ⓘ Gī-niū

Iû-hì

Iû-hì, ia̍h-sī ké-muh, sī chi̍t-khoán gī-niū hong-sek, ū-tang-sî-á mā ū kàu-iok ê iōng-tô͘. Iû-hì phó͘-thong sī ū chi̍t-ê bo̍k-tek lâi koat-tēng siáng iâⁿ kap siáng su. It-poaⁿ mā ū kui-chek lâi kui-tēng sńg ê lâng siáⁿ-mih ē-tàng chò kap siáⁿ-mih boē-tàng chò.

Sò͘-to̍k

Sò͘-to̍k, 1 chióng oá-khó lô-chek ê sò -jī bī-chhai. Kā 9×9 ê keh-á koh keh chò 9 "khu" 3×3 ê keh-á, ū koá keh-á ē seng kā sò͘-jī thiⁿ--ji̍p-khì; sńg ê lâng ài kā 1-9 ê sò͘-jī thiⁿ ji̍p-khì múi 1 choā, múi 1 noâ, múi 1 khu; kāng choā, kāng noâ, kāng khu ê sò͘-jī nā bô tiông-ho̍k tō koè-koan--a. M̄-bián ēng tio̍h sò͘-ha̍k tō ē-ēng-tit sńg. 1979 nî Bí-kok ê cha̍p-chì tāi-seng kài-siāu chit ê gī-niū; 1986 nî ín ji̍p-khì Ji̍t-pún liáu-aū hō-chò sò͘-to̍k chit ê miâ; kàu kah 2005 nî choân sè-kài khai-sí sî-kiâⁿ. Chham-khó si̍p-jī-gú.

Im-ga̍k

Im-ga̍k sī 1 chióng keng-koè thèng-kak hē-thóng chiap-siu ê gē-su̍t ia̍h gī-niū hêng-sek. Im-ga̍k ē-sái kóng sī ū cho͘-chit koh it-poaⁿ-lâng kám-kak hó-thiaⁿ ê siaⁿ-im. Im-ga̍k mā ē-sái kóng sī lâng tùi ki-hâi tín-tāng ê chú-koan hoán-èng. Sui-bóng bûn-hoà chi-kan ū cheng-chha, m̄-koh jīm-hô im-ga̍k to ū koan-chhat ē tio̍h ê iūⁿ kap cho͘-chit. Choan-tô͘ gián-kiù im-ga̍k/im-ga̍k-sú ê ha̍k-su̍t léng-he̍k hō chò im-ga̍k-ha̍k. Im-ga̍k it-poaⁿ keng-koè ga̍k-khì pau-koat nâ-âu lâi sán-seng. I ê chè-chō piáu-hiān chhut chàu-ga̍k ê lâng ê chêng-sū, mā éng-hióng thiaⁿ ê lâng ê chêng-sū.

Steve Jobs

Steven Paul Steve Jobs sī Apple ê chú-se̍k kiam chip-hêng-tiúⁿ; 1976 nî i kap Steve Wozniak chò-hoé chhòng-pān Apple. 1986 nî i kā Lucasfilm ê tiān-náu oē-tô͘ pō͘-mn̂g bé--lo̍h-lâi, sêng-li̍p Pixar; Jobs sī siāng toā ê kó͘-tong kiam tam-jīm chip-hêng-tiúⁿ. Kàu kah 2006 nî Walt Disney Kong-si kā Pixar bé--lo̍h-lâi, Jobs koh chiâⁿ chò Walt Disney Kong-si siāng toā ê kò-jîn kó͘-tong kiam táng-sū. Jobs sī tiān-náu kang-gia̍p kap gī-niū kang-gia̍p ê sian-hêng-chiá. Châi-hù Cha̍p-chì soán Jobs chò 2007 nî Siāng Ū-la̍t ê Seng-lí-lâng.

Bé ia̍h Equus caballus, sī 1 khoán toā hêng ê khia-tê chhī-leng tōng-bu̍t, sio̍k-tī hiān-chú-sî Equidae kho Equus sio̍k 10 chéng lāi-té; ū-sî mā hông tòng-chò iá-bé ê a-chéng, Equus ferus caballus. Siāng chá sī tiàm tī Bí-chiu ián-hoà, boé--á tī hia soah khu̍t-chéng; tian-tò tī Europa khah ū hoat-tián. Bé mā sī 1 khoán lo̍h-sèng, ū keng-chè kè-ta̍t ê tōng-bu̍t; tī chong-kaù kap sîn-oē mā chin tiōng-iàu. Éng-koè bé ū ūn-su ê kong-lêng; mā ē-tàng chiâⁿ chò chia̍h-mi̍h, jiân-liāu, ia̍h i-bu̍t; sīm-chì sio-chiàn ēng ê chiàn-bé. Bé iok-liōng tī 10.000 nî chêng lo̍h-sèng, 5000 BC ū khah hián-bên ...

Kim Il-sung

Kim Il-sung sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok kok-ka ê thâu-lâng. Pún-miâ sī Kim Sŏng-ju. 1920 nî, Kim Il-sung kap i lāu-pē cháu khì Tiong-kok ê Hek-liông-kang-séng, í-āu kái-miâ Kim Il-sung. 1948 nî, So͘-liân chèng-hú niū i choè Tiâu-sián ê lōe-koh siú-siòng. 1949 nî, Kim Il-sung tòng-soán Tiâu-sián Lô-tōng-tóng ê tóng-siú. 1972 nî 12 goe̍h, Tiâu-sián ê sin hiàn-hoat hoat-pò͘, Kim Il-sung tòng-soán Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok chú-se̍k. 1994 nî 7 goe̍h kòe-sin, i ê tōa kiáⁿ Kim Jong-il kè-jīm. Kim Il-sung kap i ê khan-chhiú Kim Jong-suk sēⁿ tōa kiáⁿ Kim Jon ...

Powell Ô͘

Powell Ô͘ sī Bí-kok Colorado hô tē-2-tōa ê jîn-kong-ô͘, tiàm-tī Arizona ham Utah kau-kài ê só͘-chāi. Kū-tóe sī hō-chò Glen kiap, 1963 nî tī Page khí 1-ê chúi-pà kā i kui-ê im-tī chúi-tóe, piàn-chò 1-ê ô͘. Powell ô͘ sī chúi-khò͘ mā sī iû-lám ê só͘-chāi.

1898 nî

Tek-kok liân-pang soán-kí. 3 goe̍h Ji̍t-pún chóng soán-kí.

Canada

Canada koh hō-chò Kanata, ia̍h-sī Ka-ná-tāi kah Kha-ná-tah, sī tī Pak Bí-chiu siāng pak-pêng ê kok-ka. Canada miâ-gī-siōng sī 1 ê ū hiàn-hoat ê ông-kok, cho -chit-siōng kiâⁿ liân-pang chè-tō, ū 10 séng, 3 léng-thó. Canada le̍k-sú siōng mā hō-chò Dominion of Canada / Le Dominion du Canada. Dominion sī goân-chū La-teng-bûn "dominus", ì-sù sī thóng-tī. Kó͘-chá Eng-kok iōng-lâi kā i ka tī si̍t-bîn-tē chheng-ho͘ ê thâu-chêng, piáu-sī in ê thóng-tī-khoân.

Tâi-pak-chhī

Tâi-pak-chhī, it-poaⁿ hō-chò Tâi-pak, kán-siá Pak, sī Tiong-hôa Bîn-kok ê siú-to͘, mā sī Tâi-oân pak-pō͘ ê chi̍t ê ti̍t-hat-chhī. Tâi-pak sī Tâi-oân ê chèng-tī, keng-chè, bûn-hòa, kàu-io̍k, i-liâu, ha̍k-su̍t sián-kiù téng léng-he̍k ê hoat-tián tiong-sim. Tâi-pak ūi-tī Tâi-oân pak-pō͘ ê Tâi-pak Phûn-tē, hō͘ Sin-pak-chhī pau-ûi, sī Tâi-pak to͘-hōe-khu ia̍h-sī kui-ê pak Tâi-oân ê tiong-sim siâⁿ-chhī. Choân chhī oe̍h-hun chò 12 ê khu, chóng biān-chek 271.8 pêng-hong kong-lí. Jîn-kháu 265-bān, tī Tâi-oân kok to͘-chhī pâi tī tē-4, jîn-kháu bi̍t-tō͘ tē-1. Tâi-pak to͘-hōe ê hoat-tián le̍k-sú siāng ...

Alabama

Alabama sī Bí-kok ê chi̍t-ê chiu. I ê siú-hú sī Montgomery, put-jî-kò siāng-tōa ê siâⁿ-chhī sī Birmingham. Alabama tī 1819 nî ka-ji̍p Bí-kok Liân-pang, chiâⁿ-chò Bí-kok tē 22-ê chiu.

Si̍p-jī-gú

Si̍p-jī-gú sī 1 khoán ioh oē-gú ê sû-lūi bē-chhai. Si̍p-jī gú it-poaⁿ sī 1-ê chhiat chò o -pe̍h keh-á ê sì-kak-hêng. Ī-hoat: thiⁿ jī ji̍p-khì pe̍h keh-á, hō in thán-hoâiⁿ a̍h-sī thán-ti̍t ē-tit khan chò 1 ê sû-tiâu. O keh-á kan-taⁿ iōng-lâi keh-khui sû. Sû-tiâu ê chhōa-thâu keh-á it-poaⁿ ū kap 1-ê hō-bé. Siat-kè si̍p-jī gú ê lâng lia̍h chiah-ê hō-bé thê-kiong lâng chi̍t-kóa tiám-tuh ê oē-gí. Mā ū si̍p-jī gú lēng-gōa pò sû-tiâu ê jī-sò hō lâng chai. Tâi-oân Kàu-hōe Kong-pò tī 1920 nî-tāi? bat tēng-kî chhut-pán si̍p-jī gú hō tho̍k-chiá tháu. Lōe-iông khah chē hām Sèng-keng chai-bat ū tī-tāi. ...

                                     

Môa-chhiok

Môa-chhiok ia̍h bâ-chhiok sī chi̍t-khoán iû-hì, hoat-goân tī 19 sè-kí ê Tiong-kok, thang chò gi-niū ia̍h-sī poa̍h-kiáu. Môa-chhiok ū chin chē chióng ī-hoat, goân-chek-siōng ài tàu 4-ê lâng chiah ē-tàng ī.

                                     

十字語

十字語 (嘛有人共號做 添字猜 )是一款話語的詞彙謎猜,十字語一般是一个切做烏白格仔的四角形,奕法:添字入去白格仔,予怹坦橫抑是坦直會得牽做一个詞條,烏格仔干焦用來隔開詞,詞條的chhōa頭格仔一般有佮一个號碼,設計十字語的人掠遮的號碼提供人一寡點注的話語,嘛有十字語另外報詞條的字數予人知(較好臆)。 台灣教會公報 佇1920年代?捌定期出版十字語予讀者敨,內容較濟和聖經知捌有底代,格仔內是添一个音節,毋是單一个字母。

                                     

數讀

數獨 (日語: 数独, sûdoku),一種倚靠邏則的數字謎猜,共9×9的格仔閣隔做九"區"3×3的格仔,有寡格仔的先共數字添-入去;耍的人愛共1-9九个數字添入去每一逝、每一欄、每一區;仝逝、仝欄、仝區的數字若無重複就過關-啊,毋免用著數學就會用得耍,1979年美國的雜誌代先介紹這个議量;1986年引入去日本了後號做數讀這个名;到甲2005年全世界開始時行。 參考十字語。